✦ आज: कृष्ण पक्ष एकादशी· एकादशी · 1 दिन में· प्रदोष · 3 दिन में· अमावस्या · 5 दिन में· गणेश चतुर्थी · 8 दिन में
अनन्तमार्गडिजिटल पंचांग
स्वीकृत स्थल · पाठभेद सहितEditorial Framework #48 of 51

लंका (इंद्राक्षी / नैनतिवु / त्रिंकोमाली)

Lanka (Indrakshi / Nainativu / Trincomalee) · Nainativu Nagapooshani Amman / Trincomalee Shankari Devi axis (Northern / Eastern Province, Sri Lanka)

संपादकीय एवं स्रोत संदर्भ: AnantaMarg uses a 51-site Pithanirnaya-based framework for this catalogue. Other Shakta traditions preserve different enumerations and identifications.

पीठ का आध्यात्मिक महत्व

सती का नूपुर (पायल) गिरने का शक्तिपीठ। जाफना के समीप नैनतिवु द्वीप स्थित नागपूषणी अम्मन मंदिर तथा त्रिंकोमाली के स्वामी रॉक पर प्रतिष्ठित शांकरी देवी पीठ—दोनों इस द्वीप राष्ट्र की शाक्त चेतना के मूल हैं।

पवित्र त्रयी एवं पाठगत प्रमाण

Pithanirnaya Recension
शक्ति (देवी स्वरूप)Primary

Indrakshi

इंद्राक्षी

आधार: Pithanirnaya, v. 48

स्रोत संदर्भ: pithanirnaya

पाठभेद / अन्य परंपराएं:

Shankari Devi (शांकरी देवी)

Ashtadasa Maha Shakti Peetha Stotram (Adi Shankaracharya)

Nagapooshani Amman (नागपूषणी अम्मन)

Nainativu temple sthala purana

भैरव (रक्षक स्वरूप)Primary

Rakshaseshwara

राक्षसेश्वर

आधार: Pithanirnaya, v. 48

स्रोत संदर्भ: pithanirnaya

पाठभेद / अन्य परंपराएं:

Trikoneshwara (Konesar) (त्रिकोणेश्वर (कोणेसर))

Trincomalee Koneswaram tradition

पावन अंग / आभूषणPrimary

Anklet (Nupura)

नूपुर (पायल)

आधार: Pithanirnaya, v. 48

स्रोत संदर्भ: pithanirnaya

पाठभेद / अन्य परंपराएं:

Groin / Thigh (Kati / Uru) (कटि / उरु)

Certain Ashtadasa stotram commentaries

आधुनिक भौगोलिक स्थिति एवं पहचान

9.6194° N, 79.7744° E
स्वीकृत स्थल

नैनतिवु नागपूषणी अम्मन / त्रिंकोमाली शांकरी देवी

Nainativu Island, Jaffna & Swami Rock, Trincomalee

राज्य / प्रांत एवं देश

Jaffna / Trincomalee, Northern / Eastern Province (Sri Lanka)

मार्गदर्शन: Nainativu is reached by ferry from Kurikadduwan jetty, 35 km from Jaffna city. Trincomalee is on Sri Lanka's east coast.
भौगोलिक अनिश्चितता: Textual 'Lanka' with anklet relic is worshipped primarily at Nainativu Nagapooshani Amman Temple (an island off Jaffna peninsula, 9.6194°N, 79.7744°E), while Adi Shankaracharya's 18-peetha hymn celebrates Shankari Devi atop Swami Rock at Koneswaram, Trincomalee (8.5881°N, 81.2408°E).
⚠️

विवादित पहचान एवं समानांतर परंपराएं

समानांतर दावेदार स्थल:
Koneswaram Temple & Shankari Devi Peeth (कोनेश्वरम मंदिर एवं शांकरी देवी पीठ)Swami Rock, Fort Frederick, Trincomalee, Eastern Province (Sri Lanka)

परंपरा का आधार: Celebrated in Adi Shankaracharya's hymn ('Lankayam Shankari Devi'); historical cliff temple reconstructed after 17th-century Portuguese destruction.

संदर्भ एवं शोध प्रमाण (स्रोत पदानुक्रम)

Tier 1 — Scriptural Texts (प्रामाणिक धार्मिक ग्रंथ)
  • Pithanirnaya (Mahapithanirupana) (Verse 48) [D.C. Sircar (1948)]
  • Ashtadasa Maha Shakti Peetha Stotram — Adi Shankaracharya's composition naming Shankari
Tier 2 & 3 — Institutional, Archaeological & Scholarly Sources
  • Nainativu Sri Nagapooshani Amman Kovil Trust (official temple)
  • Trincomalee Koneswaram Temple Restoration Committee (official temple)
  • Department of Hindu Religious and Cultural Affairs, Sri Lanka (government tourism)